Σχολείο

Ιεροσπουδαστική Ηχώ

Άγιος Ματθαίος


 

Περιπλάνιση στον Αμαζόνιο

 

Αμαζόνιος1Ο Αμαζόνιος είναι ένας από τους μεγαλύτερους ποταμούς της Γης, όχι μόνο σε μήκος αλλά και σε όγκο νερού. Διαρρέει τη Νότια Αμερική από τις Άνδεις ως τις εκβολές του, στον Ατλαντικό Ωκεανό. Το συνολικό του μήκος είναι 6.840 χιλιόμετρα και η μέση παροχή νερού  ανέρχεται σε 219.000 κυβικά μέτρα ανά δευτερόλεπτο.
Το όνομα «Αμαζόνιος» το έδωσε ο Ισπανός κατακτητής Φρανθίσκο ντε Ορελάνα (Francisco de Orellana), ο οποίος διέπλευσε τον ποταμό το 1541-1542. Στην πορεία του συνάντησε φυλές με γυναίκες που πολεμούσαν και για τον λόγο αυτό του έδωσε το όνομα «Αμαζόνιος» (Río de las Amazonas).

 

Αμαζόνιος

Ο Αμαζόνιος είναι πολύ γνωστός για την τεράστια ζούγκλα που τον περιβάλλει: Το τροπικό δάσος του αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα δάση του πλανήτη και συγκεντρώνει το ενδιαφέρον των επιστημόνων, λόγω του ποσοστού απορρόφησης του άνθρακα από τα φυτά στο έδαφος και τα ύδατα του δάσους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο τον χρόνο.

 

ΑμαζόνιοςΑπό το αεροπλάνο, η πυκνή βλάστηση της κεντρικής Αμαζονίας μοιάζει με ένα τεράστιο πράσινο χαλί, με μπλε αποχρώσεις που προσφέρουν οι λίμνες, οι ανοιχτοπράσινοι βάλτοι και τα έλη. Ξεχωρίζουν οι τεράστιοι λευκοί κορμοί των δέντρων, οι αποχρώσεις των ανθοφόρων δέντρων και μια μεγάλη ποικιλία από φοίνικες. Τα οικοσυστήματα που διαθέτει μπορούν να απορροφήσουν τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα. Φιλοξενεί τουλάχιστον 2,5 εκατομμύρια είδη εντόμων, χιλιάδες φυτά και περίπου 2.000 είδη πουλιών και θηλαστικών. Κάθε τετραγωνικό χιλιόμετρο μπορεί να περιέχει 75.000 είδη δέντρων και 150.000 σπανίων φυτών. Το 1/5 όλων των ειδών πουλιών στον πλανήτη βρίσκεται στο δάσος του Αμαζονίου, ενώ η ποικιλομορφία της χλωρίδας του είναι η μεγαλύτερη στον κόσμο. Στα δάση της Αμαζονίας συναντάμε μια ασύλληπτη ποικιλία ειδών βλάστησης.


Μερικά από τα πιο εξεζητημένα φυτά:


Rafflesia
το φυτό Rafflesia: Έχει το μεγαλύτερο λουλούδι στον κόσμο! Ο άνθρωπος που το ανακάλυψε λέγεται Raffles. Eχει βάρος 7 κιλά και φυτρώνει μόνο στο νησί Σουμάτρα της Ινδονησίας. Το κάθε πέταλό του φτάνει τα 90 εκατοστά, μυρίζει σαν χαλασμένο ψάρι για να προσελκύει μύγες.

 

 

HelikoniaTο Ελικόνια (helikonia): Το όνομα Ελικόνια στην πραγματικότητα δόθηκε από το όρος Ελικών της Ελλάδας. Στο βουνό αυτό, όπως είναι γνωστό, κατοικούσαν, σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, οι εννέα Μούσες, θεότητες. Ο όρθιος τύπος Ελικόνια έχει κατακόρυφη ανάπτυξη στο άνθος να στοχεύουν προς τον ουρανό.με τα βράκτια Όταν ανακαλύφτηκαν οι Ελικόνιες ταξινομήθηκαν σαν μέλος της οικογένειας των Μπανανόφυτων, λόγω ομοιότητας. Θαυμαστά είναι τα ζωηρά χρώματα των λουλουδιών, τα οποία εμφανίζονται σε ένα ευρύ φάσμα αποχρώσεων και συνδυασμών από κόκκινο, πορτοκαλί, ασπροπράσινο, ροζ και κίτρινο. Οι Ελικόνιες, καλλιεργούνται κυρίως για τα πανέμορφα λουλούδια τους και σαν διακοσμητικά φυτά, και υπάρχουν και άλλες εξωτικές χρήσεις γι' αυτές. Μερικοί ιθαγενείς της Βραζιλίας  χρησιμοποιούν τους σπόρους και τις ρίζες του φυτού για τις θεραπευτικές τους  ιδιότητες. Η Ελικόνια βρίσκεται σε δύο κυρίως τύπους, τον όρθιο και τον κρεμαστό. Το μέγεθος της Ελικόνιας διαφέρει ανάλογα με την ποικιλία και φτάνει από 50 εκατοστά θάμνο μέχρι 10 μέτρα δέντρα γίγαντες!


Caranguejeira
Επίσης, στον Αμαζόνιο ζουν 57 από τα απειλούμενα με εξαφάνιση είδη του πλανήτη, ενώ συναντάει κανείς μερικές από τις πιο παράξενες μορφές ζωής. Η αράχνη Caranguejeira είναι μεγαλύτερη από μια μπάλα του μπέιζμπολ. Ένα είδος πιθήκου ζυγίζει μόλις 130 γραμμάρια και είναι ίσος σε μέγεθος με μία οδοντόβουρτσα.


Μερικά είδη ζώων που ζουν στον Αμαζόνιο είναι:

colibriΤο πουλί κολιμπρί: Είναι το μικρότερο πουλί στον κόσμο, ένας μικροσκοπικός περιστρεφόμενος δερβίσης, με φτερά που χτυπούν 80 φορές το δευτερόλεπτο ,παράγοντας έναν πολύ μικρό θόρυβο. Μια γλώσσα λεπτή σαν κλωστή πετάγεται από το μυτερό του ράμφος.

 

Ανακόντα

Το φίδι ανακόντα ή αλλιώς ο Ευνήκτης ο μυοθήρας (Eunectes murinus), ζει στις σαβάνες τις Βενεζουέλας. Η ονομασία Eυνήκτης προέρχεται από την ομώνυμη αρχαία ελληνική λέξη, που σημαίνει τον "καλό κολυμβητή." Μπορεί να φθάσουν σε μήκος τα 17 μέτρα και σε βάρος τα 100 κιλά. Τρέφονται με θηλαστικά και πτηνά, τα οποία ακινητοποιούν σφίγγοντάς τα και στη συνέχεια συνθλίβοντάς τα, όπως οι βόες. Ζει σε υδάτινα ρεύματα ή επάνω στα δέντρα. Πρόκειται για ωοζωοτόκο ζώο, που σημαίνει ότι γεννά ζωντανά μικρά..

 

 

ΠιράνχαςΤο πιράνχας. Είναι διάσημα φονικά και σαρκοφάγα  ψάρια ου δρουν κατά ομάδες προκειμένου να κατασπαράξουν το εκάστοτε θύμα τους. Πρόκειται για ψάρια παμφάγα, των οποίων η κύρια τροφή δεν είναι μόνο το κρέας αλλά και φυτά, έντομα ή και ψάρια. Τα τροπικά αυτά ψάρια συγκροτούν αγέλη προκειμένου να επιτεθούν αλά για να αμυνθούν. Το μέγεθος των ομάδων που συγκροτούν τα πιράνχας μεταβάλλεται ανάλογα με το μέγεθος του κινδύνου.

 


Μπλε ΠαπαγάλοςΜπλε Παπαγάλος. Ζει στην τροπική ζώνη ,σε υψόμετρο 600  m και φτάνει σε υψόμετρο πάνω από 1.500 m. Μπορεί κάποιος να το δει μόνο σε ανοιχτές και καλλιεργημένες περιοχές, όταν τρέφεται. Αναπαράγεται  στην κεντρική Αμερική από Φεβρουάριο μέχρι Απρίλιο, στην Κολομβία από Νοέμβριο μέχρι Δεκέμβριο και στο Σουρινάμ από Σεπτέμβριο μέχρι Οκτώβριο. Ζει 25 χρόνια και κάνει 3-4 αυγά. Το κεφάλι και το επάνω μέρος του στήθους είναι σκούρο μπλε, ενώ το υπόλοιπο σώμα του είναι πράσινο. Το ράμφος είναι μαύρο και κόκκινο στα πλάγια.  

 

Οι Φυλές:


Ο Αμαζόνιος φιλοξενεί περίπου τις μισές από τις 100 φυλές που υπάρχουν σε όλο τον κόσμο που δεν έχουν έρθει σε επαφή με τον δυτικό πολιτισμό. Όλες τους κινδυνεύουν να εκδιωχθούν από τη γη τους, να σκοτωθούν ή να πεθάνουν από νέες ασθένειες. Κάποια από τις τελευταίες φυλές Ινδιάνων του Αμαζονίου, που πρόσφατα εντοπίστηκαν και φωτογραφήθηκαν από αέρος κοντά στα σύνορα της Βραζιλίας με το Περού. Είναι μια  απόδειξη της ύπαρξης τέτοιων φυλών. Στην φωτογραφία αριστερά δείχνει δύο Ινδιάνους βαμμένους με έντονο κόκκινο χρώμα, έτοιμους να εκτοξεύσουν βέλη προς το αεροπλάνο που πετά πάνω από το χωριό τους, ενώ ένας τρίτος τους παρατηρεί.

JivarosΟι ινδιάνοι Xιβάρος (Jivaros) ζουν στην καρδιά του Aμαζονίου που βρίσκεται στο Eκουαδόρ (Iσημερινός), κοντά στα σύνορα με το Περού.  Μέχρι σήμερα, είναι η μεγαλύτερη φυλή στον Aμαζόνιο, φτάνοντας τα 90.000 άτομα. Χωρίζονται σε τέσσερις ομάδες βάση τη διάλεκτο, τους Ashuar, Aguaruna, Huambisa, και ίσως τους Shuar. Οι Xιβάρος έχουν αποκτήσει τη δική τους θέση στην Ιστορία, αφού είναι  η μοναδική φυλή ιθαγενών της Νότιας Αμερικής που δεν υποτάχθηκε σε κανέναν κατακτητή. H περιοχή τους ειρήνευσε μόλις πριν από σαράντα χρόνια, αφού τελικά  κατάφεραν να αναγνωριστεί από   το κράτος του Eκουαδόρ και μια τεράστια έκταση παρθένου δάσους, συγκρίσιμη με την Eλβετία, ως δική τους περιοχή.

Οι Xιβάρος τρέφονται, ντύνονται, στεγάζονται και γιατρεύονται με απ' ευθείας φυσικά υλικά και βάφουν το πρόσωπό τους με διάφορα γεωμετρικά σχήματα. Μεγάλο μέρος της ζωτικότητάς τους το οφείλουν στην τσίτσα, ένα αλκοολούχο ποτό που έχει συγγένεια με την μπύρα. Οι Xιβάρος, άνδρες και γυναίκες, παρά το εξαιρετικά απλό του βίου τους, διαθέτουν σε μεγάλο βαθμό κοκεταρία! Βασιλιά δεν έχουν, γι' αυτό φορούν όλοι από ένα στέμμα), αλλά ηγετική θέση έχει ο μάγος της φυλής. H οικογένεια έχει πολύ σημαντική αξία για τους Xιβάρος, παρότι υπάρχουν και μονογαμικά ζευγάρια και στις πολυγαμικές οικογένειες. Όλοι οι συγγενείς ζουν μαζί, σε μεγάλες οικογενειακές εστίες των 30 - 40 ατόμων. Κατοικούν σε στρογγυλές βιοκλιματικές καλύβες, με την έννοια ότι ελάχιστα διαφέρει το «μέσα» από το «έξω». Την ευθύνη για το σπίτι έχει η γυναίκα, της οποίας ένα βασικό προσόν θεωρείται η παρασκευή  τσίτσα.

 

Γιανομάμι

Η φυλή Γιανομάμι βρίσκεται στην περιοχή των συνόρων Βραζιλίας-Βενεζουέλας, που βρίσκεται στο ισημερινό τροπικό δάσος. Το τροπικό δάσος του Αμαζονίου τους προσφέρει τροφή και διάφορα υλικά για το κυνήγι και στέγη. Βρίσκονται στη μέση του δέλτα του Ορινόκου και Αμαζονίου. Η επιβίωσή τους βασίζεται στο κυνήγι, στο μάζεμα καρπών και στην αλιεία. Τυπική οικία των Γιανομάμι είναι το σαπόνο, μια μεγάλη καλύβα με διάμετρο 100 μέτρα. Από τα φυτά προέρχονται οι χρωστικές ύλες που βάφουν τα κορμιά τους και τα παραισθησιογόνα που χρησιμοποιούν για να θεραπεύονται ή να επισκέπτονται το «Χεκούρα», τον κόσμο των πνευμάτων. Κάνουν τελετές μύησης στα κορίτσια που αρχίζουν από την εποχή που έχουν την πρώτη έμμηνη ρήση με άλλες φυλές. Τον καιρό που έχουν ειρήνη ανταλλάζουν δώρα και γυναίκες. Όταν πεθάνουν καίνε τα προσωπικά τους αντικείμενα μαζί με την σωρό τους, αλέθουν τα οστά τους και τα αναμιγνύουν με μπανάνες για να τα φάνε οι συγγενείς του πεθαμένου.

 

 

Οι Απειλές

Αμαζόνιος

 

Οι κυριότερες απειλές για το δάσος του Αμαζονίου είναι: οι μετανάστες κτηματίες, η υλοτομία η εξόρυξη μεταλλευμάτων και η άντληση πετρελαίου. Τα τροπικά δάση καταστρέφονται επειδή η αξία της γης τους υπολογίζεται μόνο της αξίας της ξυλείας τους από κοντόφθαλμες κυβερνήσεις,  πολυεθνικές εταιρίες εμπορίου ξυλείας, και μεγαλογαιοκτήμονες. Σχεδόν τα μισά είδη φυτών, ζώων και μικροοργανισμών του πλανήτη μας θα καταστραφούν ή θα απειληθούν σοβαρά από εξαφάνιση στο επόμενο τέταρτο του αιώνα, εξαιτίας της αποψίλωσης των τροπικών δασών.

 

Οι ειδικοί πιστεύουν ότι χάνονται 137 είδη φυτών, ζώων και εντόμων κάθε μέρα εξαιτίας της αποψίλωσης. Τα περισσότερα δάση αποψιλώνονται από αλυσοπρίονα, μπουλντόζες και φωτιές. Πέντε αιώνες πριν, περίπου 10.000.000 αυτόχθονες, διαφόρων φυλών, ζούσαν στα δάση του Αμαζονίου. Σήμερα είναι περίπου 200.000. Οι άνθρωποι που έρχονται εδώ ,προσπαθούν να βγάλουν κέρδος όσο πιο γρήγορα μπορούν, για να εγκαταλείψουν σύντομα την περιοχή. Το τροπικό δάσος μειώθηκε πέρυσι κατά 26.130 τετραγωνικά χιλιόμετρα! Το πρόβλημα της καταστροφής του τροπικού δάσους ξεκίνησε πριν από 30 χρόνια, με την παράνομη υλοτομία. Το 70% της περσινής καταστροφής στον Αμαζόνιο σημειώθηκε μεταξύ Μαΐου και Ιουλίου του 2004, όταν ο πρόεδρος Λουίς Ιγνάσιο Λούλα ντα Σίλβα είχε ήδη υιοθετήσει ένα «Σχέδιο Δράσης» προκειμένου να αντιμετωπιστεί η αποψίλωση. Δεν είναι μόνο ο περιορισμός του δάσους στον Αμαζόνιο που επιβαρύνει την κατάσταση του περιβάλλοντος παγκοσμίως. «Με το κάψιμο του δάσους απελευθερώνονται τεράστιες ποσότητες άνθρακα, γεγονός που επιβαρύνει το φαινόμενο του θερμοκηπίου.

 

(Πηγές: www.wikipedia.gr, www.nationalgeographic.gr, www.animal.dke-encyc.com, www.kathimerini.gr (13-09-03), www.versus-travel.gr)

 

Σπύρος Παπαδάκης
Ιεροσπουδαστής,
Β’ Γυμνασίου